Monday 20 Nov 2017
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
FacebookMySpaceTwitterDiggDeliciousStumbleuponGoogle BookmarksRedditNewsvineTechnoratiLinkedinMixx
Print

Αναμνήσεις απο τα ήθη και τα έθιμα του Σιδηροκαστρου

ΑΝΟΙΞΗ

Καταπράσινα όλα τα βουνά και τα λαγκάδια γεμάτα από γιδοπρόβατα που με τα κουδούνια κρεμασμένα στο λαιμό τους έδιναν σε όλη τη φύση πανηγυρικό και μελωδικό τόνο. Το χαρμόσυνο μήνυμα το έφερναν τα χελιδόνια που κατασκεύαζαν τις φωλιές τους ακόμα και μέσα στο σπίτια. Το κελάηδημα του κούκου σήμαινε το τέλος του Χειμώνα. Όλοι οι κάτοικοι τότε του χωριού ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Καθάριζαν (βοτάνιζαν) τα άγρια χόρτα μέσα από τα σιτάρια, γιατί το καλοκαίρι πλησίαζε και έπρεπε τα στάχυα να είναι καθαρά. Αυτή την εποχή συνεορτάζανε και πανηγύριζαν το Πάσχα και την Ανάσταση. Χαράς ευαγγέλια, πλούσια τα ελέη, αντάλλασσαν αυγά βαμμένα, γιαούρτια, κουλουράκια, σούβλιζαν αρνιά και χόρευαν όλοι μαζί στο αλώνι της εκκλησιάς ανταλλάσσοντας ευχές.

Αυτοί που είχαν τα ανάλογα περιβόλια άρχιζαν το φυτούργημα για τη σοδειά του καλοκαιριού. Οι κτηνοτρόφοι ασχολούνταν με τη στάνη τους και το άρμεγμα και το πήξιμο του τυριού και της μυζήθρας και τις ελεύθερες ώρες με το παίξιμο της φλογέρας. Τότε ξεκινούσε και η καλλιέργεια των αμπελιών, μια πολύ κοπιαστική δουλειά, γιατί έπρεπε με ειδικές τσάπες (πλατειές αξίνες) να σκάψουν το αμπέλι δημιουργώντας μικρά βουναλάκια από χώμα γύρω από τα κλήματα, τα λεγόμενα κουτρούλια. Μετά τη βλάστηση των κλημάτων άρχιζε το χάλασμα αυτών.

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Μια ιδιαίτερη εποχή για το Σιδηρόκαστρο, καθώς την εποχή αυτή σχεδόν όλοι οι κάτοικοι μετακόμιζαν από το χωριό στην ύπαιθρο, κοντά στα κοπάδια τους, φτιάχνοντας πρόχειρα καταλύματα (ακόμη και επάνω στα δέντρα - τις λεγόμενες φρανζίατες). Μετέφεραν ακόμη τις κότες από το χωριό και κατασκεύαζαν πέτρινα κοτέτσια. Εκεί λοιπόν ήταν τα λεγόμενα Γρέκια με τα σκυλιά να περιφρουρούν νύχτα-μέρα και να προφυλάσσουν τα ζωντανά από τους λύκους και τις αλεπούδες. Το νερό το μετέφεραν από μακριά σε μεγάλες ξύλινες βαρέλες. Την εποχή αυτή βασική εργασία ήταν ο θερισμός των σπαρτών και η συγκέντρωση αυτών σε μεγάλα δεμάτια, τα οποία τα μετέφεραν με τα ζώα στα πέτρινα αλώνια και μετά άρχιζε ο αλωνισμός αυτών. Έριχναν μέσα στο αλώνι τα δεμάτια (χειροβόλια) και δένοντας τα άλογα από έναν στύλο που ήταν στη μέση του αλωνιού-τον στίχερο- έφερναν αυτά γύρω-γύρω στο αλώνι πατώντας τα χειροβόλια. Μετά άρχιζε το λίγνισμα για ξεχωρίσουν τον καρπό από το άχυρο.

Μετέφεραν τον καρπό στο σπίτι και το άχυρο στον αχυρώνα για το τάισμα των ζώων. Την εποχή αυτή όλες οι νοικοκυρές επιδίδονταν στην προετοιμασία βασικών τροφών για τον χειμώνα, όπως χυλοπίτες, τραχανά κ.α. και όσες είχαν λινάρια τα έβαζαν στο ποτάμι να μουλιάσουν και μετά με ένα ειδικό εργαλείο έκοβαν το λινάρι και με αυτό κατασκεύαζαν διάφορα λιναρένια στρωσίδια (το μπάνιο στη θάλασσα μας ήταν άγνωστο, οι πιο προχωρημένοι έκαναν μπάνιο σε διάφορες στέρνες, λίμνες και ποτάμια). Η εποχή αυτή είναι και εποχή των φρούτων. Τα πιο πολλά φρούτα ήταν τα αχλάδια-τα απίδια (μικρά αχλάδια), καρπούζια, πεπόνια και σύκα. Τα σύκα τα μαζεύαμε και τα ηλιάζαμε για να τα φάμε τον Χειμώνα.

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

Η εποχή με τις πιο πολλές φροντίδες. Από την έναρξη του τρυγητή, όπου όλοι τρυγούσαν τα αμπέλια και πατούσαν τα σταφύλια στους πέτρινους λινούς και μετά κουβαλούσαν τον μούστο σε ειδικά δοχεία τα οποία λέγονταν ασκιά. Κάθε σπίτι είχε το δικό του βαρέλι για κρασί και το μεγαλύτερο πανηγύρι γινόταν, όταν έπλεναν τα βαρέλια. Τότε μαζεύαμε, όλα τα παιδιά, το ρετσίνι από τα βαρέλια και βάζαμε σε όλες τις γειτονιές ρετσινοφωτιές από το βράδυ έως το πρωί. Μετά άρχιζαν τα πανηγύρια του Κοπανακίου, της Κυπαρισσίας και άλλων χωριών. Σε αυτά τα πανηγύρια όλοι οι Σιδηροκαστρίτες έκαναν τα ψώνια τους για όλο τον χειμώνα, από ρούχα, παπούτσια, παλτά και άλλα για όλη την οικογένεια. Μετά ερχόταν το άνοιγμα των σχολείων και οι μαθητές έπαιρναν τη θέση τους στα θρανία, αλλά παράλληλα έκαναν τις δουλειές του σπιτιού, γιατί ο πατέρας και η μάνα έλειπαν πάντα στο χωράφι, καθώς η εποχή αυτή είναι εποχή σποράς. Τώρα γίνεται το ζεύξιμο του ζευγαριού και το αλέτρι όργωνε όλα τα κακοτράχαλα χωράφια για να σπαρθούν με σιτάρι, κριθάρι, βρώμη κ.α. Οι τσοπάνηδες τα μάζευαν και ετοιμάζονταν για τα χειμαδιά τους. Χαρακτηριστικό της εποχής αυτής είναι τα πρωτοβρόχια, πολύ απότομες και δυνατές βροχές.

ΧΕΙΜΩΝΑΣ

Η πιο δύσκολη εποχή για το χωριό.  Η ζεστασιά ήταν μόνο από το μέρος του σώματός σου που έβλεπε τη φωτιά στο τζάκι, γι’ αυτό και έλεγαν «από μπροστά πύρα και από πίσω κλαδευτήρα»! Τα σπίτια τότε έμπαζαν από παντού. Ο κόσμος δεν ασχολείτο με δουλειές στα χωράφια, αλλά μόνο οι τσοπάνηδες σκάριζαν με τα κοπάδια τους. Την εποχή αυτή γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά με παραδοσιακές κουλούρες και γλυκά που έφτιαχνε κάθε νονά στο βαφτιστήρι της, βάζοντας ένα αυγό στη μέση. Και τι χαρά παίρναμε κάθε Πρωτοχρονιά, όταν παίρναμε από τους μεγαλύτερους μποναμά. Το μεγαλύτερο γεγονός πάντως ήταν το σφάξιμο των γουρουνιών που γινόταν την επόμενη ημέρα των Χριστουγέννων. Κάθε σόι έπαιρνε μπάλα όλα τα σπίτια των συγγενών και έσφαζαν τα γουρούνια. Οι γυναίκες έβαζαν από το βράδυ το λεβέτι (καζάνι) με νερό στη φωτιά να γίνει θερμός. Αυτόν τον θερμό έριχναν πάνω στο χοιρινό, αφού το είχαν σφάξει, και το έβαζαν πάνω σε μία παλιά πόρτα για να κρατάει το βάρος του και το έξυναν με τα μαχαίρια για να φύγουν οι τρίχες του. Στην εποχή αυτή είναι ο Γενάρης, που πήρε το όνομά του από τη γέννηση των αρνιών και κατσικιών. Τότε ήταν η χαρά των παιδιών που έπαιζαν με τα μικρά αρνάκια και κατσικάκια και , για να χωρίσουμε από τα μεγάλα ζώα, φτιάχναμε ειδικά σταυλάκια, που τα λέγαμε τσάρκους. Από το γάλα των φρεσκογεννημένων προβάτων φτιάχναμε το κορκοτίνι που ήταν πολύ νόστιμο. Για γλυκό είχαμε μόνο φτιαχτό από κυδώνια, σταφύλια, αχλάδια, τα ρόδια και τα κυδώνια που κρέμονταν στα πατερά των σπιτιών από το καλοκαίρι, για να ωριμάσουν και να φαγωθούν το χειμώνα.